مجله اینترنتی اسرار نامه سبزوار

1 خرداد 1397   /   کد مطلب: 7624   /   بازدید: 3149   /   نظرات: 6

لغت نامه سبزواری (ک)

برای سایر واژگان لهجه سبزواری هم اکنون روی اینجا کلیک کنید

این صفحه در حال تکمیل شدن است. شما مخاطبان گرامی نیز می توانید واژگان سبزواری بیشتری را  جهت درج در این لغت نامه پیشنهاد دهید و یا در کامل شدن و یا اصلاح و ویرایش معنای کلمات درج شده در اینجا به اسرارنامه یاری رسانید.

کا تا (kata)= کوتاه

کاتَک(katak) = کتک

کال(kal)= نارس

کال کال(kal kal )= ناهموار

کالَه = کوتاه [5]

کُتل (kotal) = پشته تل ،تپه بلند

کغز​[4](..؟...) = بعضی گیاهان که ریشه بزرگی دارند در لهجه محلی به آن ریشه ها کغز گفته می شود.

 

کِلَر(kelar) = بی حس (معمولا به اعضای بدن یا چیزی که بی حس شده باشد می گویند )

کِلَف(kelaf) = دهان

کِلپسه (kelpasah)= چلپاسه ، مارمولک

کلخچ [1] ، [2] ، [3] ، [4] (kolakhch)    به معنای نوعی هیزم است که از گیاهان خشک و خاردار جمع آوری می شود. پشته کلخچ هم به معنای دسته هیزم های خاردار است.

یکی از موارد استفاده از پشته های کلخچ در گذشته، قرار دادن روی در چاه های آب بوده است تا بدین ترتیب مانع از وارد شدن حیوانات یا آشغال و گرد و خاک به داخل چاه آب شوند

همچنین در نظر بعضی دیگر از روستاییان جنوب سبزوار، کلخچ نام بوته ای هیزم است که دارای خارهای تیزاست و ازآن برای گرم کردن تنورنانوایی استفاده کرده و یا برای حفاظت از آغل گوسفندان روی دیوارحصارانها نصب می کردند.

***

کُنار او(konar ov) = توالت

کوچی(kochy)= به توله سگ گفته می شود

کوکوم ،کوکوم(ko kom ko kom )= کبود شده زخم خورده وسیاه شده این اصطلاح معمولا برای محلی گفته می شود که آثار کبودی آن زیاد وبصورت تیکه تیکه ای است

کهلو[4] (...؟...) = در گفتار عامیانه سبزواری ها کِلُو تلفظ می شود. هم معنای گیج است.

کینه مُشتی( kine moshty)= باج وحق حساب

کیله (kilah)= کوزه ای سفالی همچون سبو که دهانه آن بزرگتر است وهمچنین ظرف یا پیمانه ای را گویند که بدان غله وآرد را اندازه می گیرند.

 

گرد آورندگان :

ربابه معماری

فاطمه خرم پور

امید برومندی
 

دوستانی که تا کنون در تکمیل این فهرست با اسرارنامه همکاری کرده اند:

[1] : حسین شنوایی   / اردیبهشت 94

[2] : علی اصغر اقتداری / اردیبهشت 94 

[3]: سمیه اکبری / اردیبهشت 94 

[4] : حسین قدرتی / 10 بهمن 94

[5] : حمید صالح آبادی / 1خرداد 97

 


نظر شما؟
نام:
ايميل:
وب:
عدد روبرو:


حسن خادمی | ايميل
0 مخالف 0 موافق
در زبان لری به آدم دیوانه کلو( فتحه روی کاف) می گویند
30 شهريور 1395 - ساعت 09:20

مجله اسرارنامه
0 مخالف 0 موافق
دوست عزیز سرکار خانم نیکخو
به پیرو درخواست شما اسرارنامه معنای واژه «پشته کلخچ» را از تعدادی کارشناسان زبان و ادبیات فارسی و افراد مسلط به لهجه محلی سبزوار جویا شد.
در ادامه پاسخ استاد حسین شنوایی شاعر و مسئول انجمن شعر فروردین سبزوار را درباره معنای پشته کلخچ به اطلاعتان می رسانیم:

کلخچ به معنای نوعی هیزم است که از گیاهان خشک و خاردار جمع آوری می شود. پشته کلخچ هم به معنای دسته هیزم های خاردار است.

کلخچ به دو شکل تلفظ می شود: کَلَخچ (دو فتحه روی دو حرف اول و دو سکون روی دو حرف آخر) (مانند کَرَفس)
یا به شکل کُلَخچ (ضمه روی حرف اول، فتحه روی حرف دوم و دو سکون روی دو حرف آخر) (مانند گذشت)
عده ای از روستاییان سبزوار تلفظ اول را به کار می برند و عده ای دیگر تلفظ دوم را استفاده می کنند.

یکی از موارد استفاده از پشته های کلخچ در گذشته، قرار دادن روی در چاه های آب بوده است تا بدین ترتیب مانع از وارد شدن حیوانات یا آشغال و گرد و خاک به داخل چاه آب شوند.

پیروز باشید...

5 ارديبهشت 1394 - ساعت 12:06

فاطمه نیکخو | ايميل
0 مخالف 0 موافق
با سلام و تشکر فراوان از پیگیری و تلاش شما برای ارایه پاسخ درست و دقیق به کاربران
متشکرم از استاد حسین شنوایی که این کلمه را بسیار واضح و با تلفظ درست آن توضیح دادند.


5 ارديبهشت 1394 - ساعت 21:25

اسرارنامه: با سلام و عرض احترام فراوان خدمت شما دوست فرهیخته و مخاطب گرامی
مجله تحلیلی اسرارنامه با رویکرد فرهنگی در حوزه شهرستان های غرب خراسان رضوی فعالیت می کند و انجام این گونه همکاری ها و یاری رسانی در چنین زمینه هایی را به مخاطبان گرامی، جزء وظایف مهم خود می داند.
لذا تحریریه اسرارنامهپس از این نیز در مواقع نیاز، در خدمت شما دوست عزیز خواهد بود.
پیروز باشید...

فاطمه نیکخو | ايميل
0 مخالف 0 موافق
سلام، با تشکراز اینکه در مدت زمان کوتاه به سوال من پاسخ دادید. عبارت " پشته ی کلخچ" در کتاب "اوسنه ی بابا سبحان" استاد محمود دولت آبادی به کار برده شده است. من جهت ترجمه، به معنی فارسی این کلمه نیاز دارم. متشکرم
"به طرف چاه آب رفت، پشته ی کلخچ را از دهنه ی چاه برداشت خاری را که بزیر ناخنش فرو رفت بیرون آورد و دلو را به چاه انداخت..."
4 ارديبهشت 1394 - ساعت 14:41

اسرارنامه: درود بر شما دوست عزیز و فرهیخته.
تحریریه اسرارنامه این سئوال را از یک کارشناس ادبیات فارسی و مسلط به لهجه سبزواری می پرسد و حداکثر تا 24 ساعت آینده پاسخ شما را از همین طریق ارائه خواهد کرد.
پیروز باشید...

فاطمه نیکخو | ايميل
0 مخالف 0 موافق
سلام من به دنبال معنی" پشته ی کلخچ " در لهجه سبزوار هستم. این کلمه در کتاب استاد محمود دولت آبادی هست
4 ارديبهشت 1394 - ساعت 11:30

اسرارنامه: سلام بر شما دوست عزیز.
عبارت "پشته کلخچ" که بیان فرمودید، احتمالا از کتاب روزگار سپری شده مردم سالخورده استاد دولت آبادی برگرفته شده است.
لطفا برای اینکه بتوانیم پاسخ دقیقی به سئوال شما بدهیم، یک جمله قبل و بعد از این عبارت را به همراه نام رمان دولت آبادی، تایپ نموده و برای ما بفرستید.
پشته کلخچ از واژه ها یا عبارات خیلی متداول در لهجه سبزواری نیست و حتی ممکن است نام یک مکان خاص در یکی از روستاهای شهرستان باشد . همانطور که نام روستای کلخچان در رمان روزگار سپری شده محموددولت آبادی بارها بارها به کار رفته است و ممکن است پشته کلخچ مکانی در این اطراف این روستا باشد و بنابراین شاید معنای تحت الفظی مشخصی نداشته باشد و می بایست از داخل جمله ای که این عبارت به کار رفته است، به معنای آن دست پیدا کرد.
به هرحال پس از اینکه سئوالتان را تکمیل بفرمایید اسرارنامه برای پاسخ آن در خدمتتان خواهد بود.
پیروز باشید...



تبليغات